HEEMKUNDIGE KRING "DE BRAKKEN" OELEGEM vzw
 
Algemene info
 
De beslissing om met een heemkundige kring te starten in Oelegem dateert van eind november 1974.
Aanleiding en oorzaak: de vraag van het ministerie voor Nederlandse Cultuur om "een hartje toe te steken" bij de voorbereiding en uitwerking van het monumentenjaar 1975. Stichtende leden waren: Leo Cautereels, Jos Corremans (+), Guy Gruyaert (+), Walter Helssen, Hilda Hensbergen, Marc Kennes, Jan Melis en Walter Van der Avert.
Wij hadden toen nog geen duidelijk afgelijnd beeld van de werking van een heemkundige kring, maar kunnen nu vaststellen dat wij van bij het begin de doelstellingen van de heemkunde tamelijk goed hebben opgevolgd:
 
1. Heemkunde is de studie van de eigen leefomgeving in alle aspecten, in heden en verleden.
 
Dat doen onze bestuursleden door informatie of materiaal te verzamelen bij dorpsbewoners, in bibliotheken, archieven… en door algemene of streekgebonden documentatie te zoeken. Ook het vastleggen van het huidige dorpsbeeld en dorpsleven in foto's, dia's of films hoort hier bij.
Vanaf 1977 tot 1980 werkten wij mee met de Antwerpse Vereniging voor Romeinse Archeologie en de Nationale Dienst voor de Opgravingen aan de opgraving van "De inheemse nederzetting uit de Romeinse tijd in Oelegem" op de Steenbergen.
 
2. Goede heemkundige werking moet dit studiewerk aan een breed publiek bekendmaken.
 
Daarom publiceren wij om de drie maanden een contactblad en zorgen we regelmatig voor artikels in kranten en weekbladen. Vroeger publiceerden we jaarlijks een boek. De druk om dat tempo aan te houden is echter te groot. Vandaag hanteren we het adagio dat kwaliteit primeert boven kwantiteit en verschijnen de boeken met enkele jaren tussenpauze. Een overzicht van onze (jaar)boeken volgt op het einde van deze informatie.
Verder organiseren wij, alleen of in samenwerking met anderen, geleide bezoeken, wandelingen of fietstochten, fototentoonstellingen, dia- of filmavonden, voordrachten... Ook onze steun aan de Openmonumentendag en de Erfgoeddag mogen we aanzien als "verspreiden of bekend maken van ons studiewerk".
 
3. Tenslotte moet heemkunde aan "heemschut" doen: dus de schoonheid van eigen streek beschutten of beschermen. Buiten het behoud van belangrijke gebouwen en landschappen, houdt dit ook in: ijveren voor eigen volksaard en cultuurwaarden.

Ons studiewerk werd en wordt door het agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap gebruikt bij het opmaken van beschermingsdossiers. Ook onze aanvullingen op objecten in de vastgestelde inventaris van het bouwkundig erfgoed worden op prijs gesteld.
Verder laat onze kring regelmatig een kritische stem horen wanneer waardevolle stukken Oelegems patrimonium dreigen te verdwijnen. Wat niet betekent dat wij alles willen 'bevriezen': kwaliteitsvolle hedendaagse ontwikkelingen kunnen zeker op onze steun rekenen.
 
Ons lokaal: de Oelegemse stenen windmolen
 
In november 1981 brachten onze bestuursleden een eerste werkbezoek aan de vervallen stenen windmolen van Oelegem in de Kerkhoflei, een beschermd monument gebouwd in 1845. Kort daarop konden wij de molen huren. De gemeente Ranst kocht de molen aan in 1986 en investeerde in verschillende fasen in de restauratie ervan. De Oelegemse Brakken zijn het gemeentebestuur van Ranst erkentelijk voor alle inspanningen en uitgaven die de gemeente zich getroost om dit stuk historisch verleden te behouden voor het nageslacht.Vanaf de restauratie van 1998 tot heden hebben de Oelegemse molenaars ook regelmatig kleinere en grotere werken en herstellingen uitgevoerd. Meer details: zie webpagina's stenen molen Oelegem
 
Nog een vorm van heemschut: het gemeentelijk documentatiecentrum van Ranst

Een meer dan belangrijk aandeel had onze vereniging bij het ontstaan en de oprichting van de gemeentelijke documentatieraad & -centrum vanaf 1998, later de gemeentelijke adviesraad voor cultureel erfgoed. De bestuursleden van de heemkundige kring 'De Brakken' konden hier alles onderbrengen wat zij gedurende meer dan 25 jaar over en van Oelegem verzameld hadden.